Protes telah meletus apabila sesetengah sekolah mula menghalang pelajar dan guru daripada menghadiri kelas. Keputusan kerajaan Azerbaijan untuk secara tidak langsung melarang pelajar dan kakitangan daripada memakai hijab di sekolah telah mencetuskan protes.
Pindaan yang diluluskan bulan lalu tidak secara jelas melarang tudung kepala Muslim itu tetapi mengharamkan pakaian di sekolah yang menurut kerajaan melanggar “prinsip sekularisme”. Keputusan itu telah mencetuskan protes apabila sesetengah sekolah mula menghalang pelajar dan guru daripada menghadiri kelas.
Guru, Zahra Hasanova memberitahu Al Jazeera bahawa beliau telah dimaklumkan bahawa beliau tidak lagi boleh memakai hijab di sekolah. “Secara jujurnya, saya agak emosional. Saya terluka,” katanya. “[Hijab] adalah pilihan peribadi, dan jika suatu hari saya mahu menanggalkannya, itu juga patut menjadi pilihan saya.”
Bagaimana larangan itu dilaksanakan?
Agensi Berita Azerbaijan (APA) yang dikendalikan kerajaan berkata pindaan kepada Perihalan Pakaian Seragam untuk Pelajar Institusi Pendidikan Am Negeri bertujuan memastikan kod pakaian yang seragam yang mencerminkan “prinsip sekular” negara.
Kira-kira 96 peratus penduduk Azerbaijan mengidentifikasi diri sebagai Muslim. Perlembagaannya mentakrifkan negara itu sebagai sekular sambil juga menjamin kebebasan beragama. APA menambah bahawa pakaian yang mencerminkan “sejarah, budaya, dan nilai moral serta kebangsaan rakyat Azerbaijan” boleh dipakai untuk sambutan tertakluk kepada kelulusan Majlis Pedagogi, yang beroperasi di bawah Kementerian Sains dan Pendidikan.
Pakaian sedemikian memastikan guru mencerminkan “standard profesional” dan akan memberi kesan positif terhadap “reputasi awam sekolah”, katanya.
Adakah protes telah berlaku?
Langkah itu telah mencetuskan protes dan kempen media sosial di Azerbaijan. Video tersebar menunjukkan pelajar memeluk guru mereka dan menangis apabila mereka dihalang daripada memasuki sekolah. Media tempatan melaporkan bahawa pelajar di sekurang-kurangnya dua sekolah di Azerbaijan memboikot kelas sebagai protes terhadap sekatan tersebut.
Wartawan yang dipenjarakan Polad Aslanov, yang sedang menjalani hukuman penjara 113 tahun selepas disabitkan kesalahan derhaka tinggi pada 2020, memulakan mogok lapar terhadap keperluan baharu itu.
“Walaupun berada di penjara, saya menyuarakan bantahan terhadap pemijakan hak perlembagaan kami dengan menggunakan satu-satunya cara perjuangan yang ada pada saya – mogok lapar!” tulis Aslanov dalam mesej yang disiarkan di Facebook oleh isterinya, Gulmira Aslanova.
Laporan mengenai gangguan internet tidak disahkan oleh data daripada badan pemantau, termasuk Open Observatory of Network Interference dan NetBlocks.
Adakah negara lain bertindak balas?
Kempen media sosial diikuti protes juga merebak ke Turkiye. Sesetengah pihak membuat perbandingan antara perkembangan di Azerbaijan dan “kudeta post-modern” Turkiye pada 1997 apabila wanita yang memakai tudung kepala dilarang menghadiri kelas universiti dan diberhentikan daripada pekerjaan perkhidmatan awam mereka atau terpaksa meletak jawatan.
Penunjuk perasaan minggu lalu berkumpul di luar konsulat Azerbaijan di Istanbul untuk membantah sekatan yang menjejaskan wanita Muslim, menyeru pihak berkuasa di Baku supaya menimbang semula keputusan itu.
Presiden Azerbaijan Ilham Aliyev mengeluarkan kritikan tersirat terhadap Turkiye, sekutu kuat Azerbaijan, berhubung protes tersebut. Dalam ucapan di kongres Parti Azerbaijan Barunya, Aliyev memberi amaran supaya tidak “campur tangan dalam gaya hidup kami” tanpa menyebut Turkiye secara langsung.
Pihak berkuasa di Ankara tidak memberi respons secara rasmi terhadap komen Aliyev. Presiden Turkiye Recep Tayyip Erdogan, bagaimanapun, menyebut dalam ucapannya pada 23 September di Perhimpunan Agung Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu bahawa wanita Muslim menghadapi diskriminasi yang semakin meningkat.
